• Allir fyrirlesararnir sem komu fram á ráðstefnunni
• Háskólinn í Reykjavík fyrir húsnæði og samvinnu
• Prentlausnir ehf. fyrir frábæra þjónustu og afslátt
• Merkt ehf. fyrir frábæra þjónustu og afslátt af bolum
• Tölvulistinn ehf.fyrir stuðning við dreifingu frjálsrar tónlistar á geisladiskum
• Frjálsa samfélagið á Íslandi fyrir alla hjálpina

Að auki viljum við þakka öllum ráðstefnugestum fyrir komuna og bjóða nýja meðlimi velkomna í félagið. Þið megið búast við fréttum gegnum póstfangið fsfi@fsfi.is og öllum meðlimum er auðvitað velkomið að nýta póstlistann sem vettvang til umræðu um málefni stafræns frelsis.

Fyrir þá sem notfærðu sér bolagerðina okkar, þá viljum við minna fólk á að “baka” bolinn við 150 gráðu hita í u.þ.b. 3 mínútur á blæstri, svo málningin haldist í þvotti.

Til stendur að spila frjálsa tónlist, mögulega með áherslu á GirlTalk hljómsveitina, en það er einmitt hljómsveitin sem myndin Rip!: A Remix Manifesto snýst um, og því kannski sérstaklega viðeigandi hlustunarefni.

Á vefsíðu Kaffi Zimsen er að finna prýðilegt kort fyrir þá sem vita ekki hvar staðinn er að finna.

Stutt summa:

Hvað: Software Freedom Day 2009 á Íslandi
Hvar: Kaffi Zimsen
Hvenær: Laugardaginn 19. September, kl.18-22

Við hjá FSFÍ vonumst til að sjá sem flesta, enda rík ástæða til að fagna, en þó árið 2008 hafi verið gott fyrir stafrænt frelsi á Íslandi, verður 2009 líklega enn betra! :-)

Another important reason for the collaboration between the “free society” in Iceland and the Ministry of Education is the fact that recent Icelandic experience has shown considerably decreased expenditures after switching to free software in an educational context. The most prominent example being the foreseen savings of The Comprehensive College in Akureyri (VMA) which as was reported by the RÚV evening news on the 11th of August, the estimated savings for VMA are at least 5 million ISK per year, only from the switch to free and open-source software. VMA has now set up the free operating system Ubuntu on all their personal computer equipment. Ironically the following report on that very same news program was an interview with Kristinn Breiðfjörð, chairman of the Icelandic Association of Head teachers, where he stated that it’s almost impossible to reduce expenditures without laying off staff. Head teachers are now seeking to save costs by increasing the amount of children in each class, reduce subject variety, and cut down on school trips. We would like to use this opportunity to point out to principals and head teachers to review their IT infrastructure and see if free and open-source software could help reducing expenditures and reduce the economic crisis’ impact on the education of our children.

In the previously mentioned coverage by Fréttablaðið and the associated press release from the Ministry of Education, there is also a mention of the currently undergoing efforts by FSFÍ and the ministry to build a central information portal for educational facilitators in Iceland to share their experience and knowledge of using free software. This information portal will provide a platform for sharing of free software adaptations, experiences or developments from the context of the Icelandic educational system. FSFÍ is actively now seeking system administrators and other parties from within the school system which have developed or adapted free software for use within their institutions. They are invited to take part in the first steps of building up this information portal, and to provide the feedback required to ensure it’s usefulness. Additionally we would be delighted if this same portal could be used for the sharing of any open educational resources, and we are actively seeking teachers who develop those who are interested in collaboration.

Press release by the Icelandic Ministry of Education: http://www.menntamalaraduneyti.is/frettir/dreifibref/nr/5047
Fréttablaðið newspaper from August 25th 2009: http://vefblod.visir.is/index.php?netpaper=1105
RÚV Evening news from August 11th 2009: http://dagskra.ruv.is/frsjonvarp/2009/08/11/

Áhugaverður misskilningur kom upp um þýðingu orðsins “hacker”, sérstaklega á íslensku, en þetta hugtak er oft notað fyrir “tölvuþrjóta”, en upprunalega á orðið við um hugmyndaríka einstaklinga sem splæsa saman mismunandi hlutum, tækjum eða forritum á nýjan eða jafnvel allt að listrænan hátt, og sl. ár hefur orðið fengið endurreisn æru og endurheimt uppruna sinn. Í kjölfar umræðu um þessa þýðingu orðsins, og svo um raunverulega tölvuþrjóta, yfirleitt nefndir “crackers” nú til dags, var einnig dreypt á þeirri áhugaverðu staðreynd að frjáls hugbúnaður, vegna þess hve opinn og auðrýnilegur hann er, reynist oft öruggari og hraðar bættur en lokaðir valkostir.

FSFÍ þakkar Útvarpi Sögu fyrir leyfið til endurbirtingar viðtalsins hér.

Tilgangur hópsins, og þess átaks sem við höfum lagt upp með nú er sá að sannfæra almenning og stjórnvöld um kosti þess að nýta frjálsan hugbúnað í opinbera geiranum, menntakerfinu og hvar sem almannahagsmuna er að gæta. Baráttumálum FSFÍ um öryggi gagna, einstaklingsfrelsi og persónuvernd í stafrænu samhengi er best borgið í umhverfi frjáls hugbúnaðar, og hagsmunir ríkisins og vinnumarkaðar sameinast í notkun frjáls og opins hugbúnaðar á efnahagslegum forsendum.

Á hverju ári eyðir íslenska ríkið mörg hundruð milljónum í kaup á hugbúnaði. Þetta eru fjármunir sem fara að langstærstum hluta beinustu leið úr landi, og eru í raun ekki kaup, heldur leiga. Þetta eru fjármunir sem í mörgum tilfellum við gætum allt eins hent út um gluggann. Aðilar aðgerðahópsins eru sammála um að með upptöku frjáls hugbúnaðar í stað séreignahugbúnaðar er hægt að minnka kostnað til lengri tíma litið, og örva íslenskan efnahag til styttri og jafnvel lengri tíma.

Til lengri tíma litið mun kostnaður vegna hugbúnaðar minnka, þar sem frjáls hugbúnaður er öllum aðgengilegur og nothæfur að kostnaðarlausu, og eftir fyrstu skrefin þar sem innleiðing ætti sér stað: skjöl yfirfærð, starfsfólk þjálfað, tæknimenn sendir á námskeið, og svo framvegis, þá fylgir notkun hugbúnaðarins enginn kostnaður utan þess ef nauðsynlegt reyndist að kaupa inn utanaðkomandi sérfræðinga þegar breytingar/viðbætur/flóknari-uppfærslur ættu sér stað. Ekkert fast gjald árlega fyrir nýjungar sem yfirleitt eru óþarfi.

Að sjálfsögðu er notkun og rekstur frjáls hugbúnaðar ekki ókeypis, hugbúnaðurinn er ekki gæddur gervigreind, né er óþrjótandi magn sjálfboðaliða sem mun setja upp og reka hugbúnaðinn ókeypis, þó einhverjir slíkir sjálfboðaliðar fyrirfinnist vissulega og eru margir slíkir innan raða FSFÍ. Hinsvegar er grundvallar munurinn á kostnaði sem fylgir flestum séreignarhugbúnaði og frjálsum hugbúnaði sá, að í tilfelli séreignahugbúnaðar er um að ræða innflutningskostnað, en allur kostnaður í kringum frjálsan hugbúnað yrði aðeins í sniði þjónustukaupa við íslensk fyrirtæki, og eflir því efnahag landsins.

Undanfarin 10 ár eða svo hafa erlend sveitarfélög og stofnanir af ýmsu tagi tekið upp frjálsan hugbúnað með góðum árangri: minnkuðum kostnaði og jafnvel auknum afköstum, þessar aðgerðir verða sífellt algengari vegna lausafjárskorts, og þ.a.l. verður þekking og reynsla af uppsetningu og breytingum þessara kerfa sífellt verðmætari. Þetta er þekking og reynsla sem framsækin íslensk fyrirtæki á borð við þau sem gengu til liðs við FSFÍ í aðgerðahópnum geta flutt út, og lagt mikilvæg lóð á vogarskálar þjóðarbúsins.

Næstkomandi sunnudag kemur hingað til lands prófessor Eben Moglen, stjórnarformaður Software Freedom Law Center í opinbera heimsókn til stuðnings átaksverkefninu. Herra Moglen er viðtakandi hinna virtu frumkvöðlaverðlauna EFF, fyrir störf sín í þágu frelsis í rafsamfélaginu, og kemur hingað til lands til að funda með meðlimum átakshópsins, opinberum aðilum og mun veita faglega ráðgjöf í næstu skrefum hópsins og vonandi stjórnvalda.

Það er einfaldlega staðreynd að hér eru allar forsendur fyrir upptöku frjáls hugbúnaðar: efnahagslegar, hugvitslegar, pólitískar. Nú er rétti tíminn til að taka afstöðu með frelsi, við einfaldlega höfum ekki efni á helsinu lengur.

Einn gesta okkar (FSFÍ) á ráðstefnunni síðasta sumar var John Perry Barlow, og hélt hann afar vandaða ræðu um réttinn til að vita, en það eru mannréttindi sem hann telur nauðsynlegt að ríkisstjórnir heimsins tryggi komandi kynslóðum: að þær séu ekki hnepptar í þrældóm vanþekkingar og tapi frelsi sínu í stafrænum heimi þar sem upplýsingar og þekking eru hráefni nýs iðnaðar. Þetta er áhugavert sjónarmið þar sem það lýsir í fáum orðum nákvæmlega því sem baráttumenn stafræns frelsis berjast fyrir.

Stafrænt frelsi er hugtak sem við neyddumst til að nota, ekki því að það sé auðvelt að skilgreina það, heldur því að okkur steðjar mikil ógn nú þegar samfélagið samræmist tækninni í sífellt auknum mæli, og okkar daglega líf á sér sífellt fleiri stafrænar hliðar. Spurningarnar sem vakna upp eru til dæmis hver á upplýsingarnar mínar, og hvenær á ég upplýsingar og hvenær ekki? Get ég treyst því að hugbúnaðurinn sem ég nota setji mig ekki í hættu? Má ég athuga hvað hugbúnaðurinn er að gera? Hvenær er ég að brjóta lög í tölvunni?

Svörin við þessum spurningum eru oft óljós og gráa svæðið virðist stórt, og samt eru þær aðeins örfá dæmi um þær hættur sem getja steðjað að almenningi í stafrænu umhverfi þar sem lagalegt virki er ekki fullgert eða sniðið að nýjum aðstæðum til að vernda rétt einstaklinga í stafrænu samhengi. Það getur t.d. átt við um að stjórna eigin umhverfi, stýra aðgengi að sínum upplýsingum, deila upplýsingum og svo framvegis.

Nú hef ég minnst á nokkrar mikilvægar hliðar stafræns frelsis, og reynt að gefa örlitla kynningu á því en þar sem ég er hvorki siðfræðingur né lögfræðingur treysti ég mér ekki til að skilgreina það frekar hér, og vona að þessi inngangur dugi. Næst vil ég nefnilega tala um eitthvað sem ég þekki persónulega, frjálsan hugbúnað Frjáls hugbúnaður er m.a.s. frekar villandi nafn, því það er ekki bara hugbúnaðurinn sem er frjáls, heldur fyrst og fremst notandinn, og frelsi það sem hugbúnaðurinn býr yfir notendum sínum til góða, hefur gífurlega jákvæðar aukaverkanir í stærra samhengi stafræns frelsis.

Mikilvægi frjáls hugbúnaðar fyrir mannlegt samfélag nær nefnilega langt, langt útfyrir fjárhagslegan sparnað til skamms tíma. Frjáls hugbúnaður er samkvæmt eðli sínu öllum opinn, aðgengilegur, og gegnsær, svo allt samfélagið getur skoðað og gagnrýnt þá virkni og ferla sem notast er við, öryggisholur má finna og laga, bakdyr get ekki leynst bakvið óskiljanlegt vélamál, og sama gildir um þau ferli sem meðhöndla persónulegar upplýsingar. Við höfum rétt á því að vita hvernig (stafræni) heimurinn virkar, og notkun og útbreiðsla frjáls hugbúnaðar er stórt skref í átt til þess. Viljum við stafrænar kosningar þar sem enginn getur gagnrýnt hugbúnaðarferlana, eða fundið villur eða öryggisholur? Viljum við stafrænt umhverfi þar sem okkar gögn, okkar réttur, okkar frelsi er bundið ákvörðunum aðila (hugbúnaðarframleiðanda) sem við höfum engin áhrif á, enga stjórn yfir?

Viljum við að komandi kynslóðir búi við umhverfi sem leyfir þeim að skilja, leyfir þeim að vita hvernig umhverfi þeirra virkar, eða viljum við að komandi kynslóðir, þekking þeirra og örlög verði fjötruð af lögum og reglum sem samræmast ekki nýju umhverfi, fjötruð í upplýsingakerfum sem hafa sitt fyrsta markmið að skapa verðmæti fyrir eigendur sína, og kannski sem næsta markmið að veita þjónustu. Eins og Barlow sagði þá snýst þetta um réttinn til að vita allt sem snertir mann persónulega, vita hvað skattpeningurinn manns fer í, hver hefur aðgang að gögnunum manns, og þar sem tækni nútímans leyfir okkur að deila upplýsingum með því sem næst engum kostnaði þá höfum við öll réttinn á að vita allt sem varðar okkur sjálf eða engan annan. Eðli stafræna heimsins er slíkt að upplýsingar geta flætt því sem næst óendanlega og kostnaðarlaus milli okkar. Það eina sem heftir frjálst flæði þekkingar og hraðari framþróun mannkyns er okkar eigi hræðsla við að aðlagast breyttum aðstæðum. 

Ég segi, bregðumst við strax! Gegnsæji og frjálst flæði upplýsinga strax! Stjórnvöld á Íslandi hafa undanfarin ár gert meira rétt en rangt í þessum efnum, og við í FSFÍ höfum síðan félagið var stofnað átt góð samskipt við stjórnvöld, og við trúum því að viljinn sé fyrir hendi hjá flestum flokkum til að tryggja það að á Ísland skapist umhverfi þar sem stafrænu frelsi okkar er ekki ógnað, þar sem allar mikilvægar hliðar samfélagsin eru okkur skiljanlegar, og upplýsingar og þekking sem við byggjum upp saman er okkur öllum aðgengileg, hvort sem um ræðir fyriræki eða einstaklinga. En nú er komið að þér, kæri lesandi, að láta stafrænt frelsi þig varða, og ekki sætta þig við fjötra vanþekkingar og ógegnsæjis. Án almennrar vitundarvakningar samfélagsins og þrýstings frá almenningi er ólíklegt að frelsissjónarmið okkar nái fram að ganga, og því miður líklegt að einkahagsmunir fárra en stórra fyrirtækja sem hafa grætt vel á óbreyttu ástandi muni fá framsætið, og afleiðingar þess til lengri tíma gætu orðið skelfilegar.