Félag um stafrænt frelsi á Íslandi

Sparnaður í frjálsri upplýsingatækni

Eftirfarandi grein birtist í Fréttablaðinu föstudaginn 11. desember 2009 sem svar við frétt sem birtist tveimur dögum áður.

Sparnaður í frjálsri upplýsingatækni

Tryggvi Björgvinsson skrifar um notkun hugbúnaðar hjá hinu opinbera.

Í Fréttablaðinu miðvikudaginn 9. desember birtist grein um mögulega notkun frjáls og opins hugbúnaðar hjá ríkinu og sparnað sem af því hlýst. Greinina má rekja til fyrirspurnar sem Birgitta Jónsdóttir flutti í þinginu en í greinarbútnum er einnig rætt við Halldór Jörgensson, framkvæmdastjóra Microsoft á Íslandi. Halldór kallar eftir nánari upplýsingum um málið enda rétt hjá honum að þörf sé á ítarlegri greiningu. Fjármálaráðuneytið hefur, samkvæmt þingskjalinu og fréttinni, nú þegar áttað sig á þörfinni og vinnur að ítarlegri kostnaðargreiningu.

Niðurstaða þeirrar greiningar ásamt vinnu ráðuneyta um kosti og galla frjáls og opins hugbúnaðar verður forvitnilegt og gott innlegg inn í þessa umræðu.

Aftur á móti óska ég þá eftir ítarlegri upplýsingum frá Halldóri. Hann segir að leyfisgjöld séu samkvæmt þeirra útreikningi að meðaltali 7,5 prósent af heildarkostnaði. Það er eflaust rétt í einhverjum tilfellum þó svo að rannsókn frá árinu 2005 á rafrænni stjórnsýslu Evrópuríkja, rannsókn sem var fjármögnuð af Evrópusambandinu, sýndi fram á að um 20 prósent af heildarkostnaði væru leyfiskostnaður. Því má ætla að rafræn stjórnsýsla á Íslandi geti sparað allt að 20 prósent með því að nota frjálsan og opinn hugbúnað. Rannsóknin tekur það fram að þessi hlutur sé mun hærri en 5-10 prósenta hluturinn sem áætlanir um eignarhaldskostnað gefa til kynna og Halldór virðist vísa til. Rannsóknin, sem byggist á mælingum frekar en áætlunum, tekur það aftur á móti fram fram að 20 prósenta hluturinn samræmist niðurstöðum annarra rannsókna.

Halldór nefnir einnig réttilega að mestur kostnaður sé í rekstri, innleiðingu og ýmsum verkefnum og véfengir sparnað Þjóðleikhússins sem nefndur er bæði í þingskjalinu og fréttinni. Ég er ekki í stöðu til að tjá mig um mál Þjóðleikhússins og samning þess við innlent hugbúnaðarfyrirtæki um þjónustu en í raun má búast við, samkvæmt fyrrgreindri rannsókn á stjórnvöldum Evrópuríkja, að rekstrarkostnaðurinn muni lækka við notkun frjáls og opins hugbúnaðar.

Þá ályktun má draga af niðurstöðum rannsóknarinnar sem segja að umsjónarmenn frjálsra og opinna hugbúnaðarkerfa anni um 35 prósentum fleiri tölvum en umsjónarmenn ófrjálsra hugbúnaðarkerfa.

Raunveruleg dæmi styðja rannsóknirnar. Franska lögreglan, sem hefur í heildina um 90 þúsund tölvur, ákvað árið 2004 að hefja innleiðingu á frjálsum og opnum hugbúnaði og hefur í dag, að eigin sögn, sparað í kringum 50 milljónir evra. Samkeppnin mun snúast um innlenda þjónustu á frjálsum hugbúnaði, sem er öllum aðgengilegur, og lögmál markaðarins um framboð og eftirspurn mun knýja fram lægri þjónustu- og innleiðingarkostnað.

Rannsóknir og raunveruleg dæmi sýna að á endanum náist fram sparnaður.

Þeim sparnaði er náð að hluta til vegna lægri leyfisgjalda þar sem frjáls og opinn hugbúnaður er annað hvort ókeypis eða ódýrari, að hluta til sökum lægri þjónustukostnaðar þar sem innlend þekking myndast og umsjónarmenn tölvukerfa geta annað fleiri vélum. Auk þess má einnig búast við lægri vélbúnaðarkostnaði því samkvæmt svari fjármálaráðherra, með tilvitnun í Verkmenntaskólann á Akureyri, er hægt að endurnýta eldri tölvur og nýta vélbúnaðinn lengur. Á heildina litið er frjáls hugbúnaður fýsilegri kostur núna og í framtíðinni.

Það er ódýrara að vera sjálfbær.